ضرورت و اهميت اطلاعات مكاني در وزارت نيرو

امروزه استفاده از سيستم هاي مكانيزه اطلاعاتي، به دليل ويژگي هايي چون سرعت، دقت، سهولت دسترسي و گستردگي، به صورت روزافزوني موردتوجه است. همچنين دامنه وسيعي از فعاليت هاي دولتي، خصوصي و حتي شخصي در سطح كشور، متكي به اطلاعات مكاني مي باشند و بيش از 90 درصد اطلاعات موجود در بخش هاي گوناگون، داده هاي زمين مرجع است. بنابر اين رويارويي با حجم وسيع اطلاعات و ماهيت مكان محوري آن ها، اشتراك داده ها بين تمام ارگان ها را اجتناب ناپذير مي كند. به لحاظ چنين اهميتي جهان امروز از يك سو شاهد پيشرفت هاي گسترده در زمينه فناوري اطلاعات مكان محور (Geo-Spatial Information Technology ) بوده و از طرف ديگر با تعدد كاربران اين فناوري مواجه است. به منظور ساماندهي فعاليت هاي مرتبط با زيرساخت داده هاي مكاني(SDI ) كه مجموعه اي از سياست ها، استانداردها، شبكه هاي دسترسي، فناوري ها، داده هاي مكاني، سازمان ها و نيروهاي انساني مي باشد، مي توان با به كارگرفتن سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي (Geography Information System ) و سنجش از دور (Remote sensing )، جمع آوري، دسترسي و استفاده بهينه از داده هاي مكاني را در سطوح مختلف تسهيل و هماهنگ نمود. از آنجايي كه وزارت نيرو متولي مديريت منابع آب كشور به منظور تأمين، انتقال و توزيع آب براي مصارف كشاورزي‌، صنعت و شرب شهرها و روستاها، جمع‌آوري و دفع فاضلاب شهرها، مديريت شبكه توليد، انتقال و توزيع برق كشور، به كارگيري ‌انرژي‌هاي نو و بهينه سازي توليد و مصرف انرژي مي‌باشد، لذا گستردگی دامنه وظايف و مسووليت‌های اين وزارتخانه، محدوديت منابع امکانات و در نتيجه نياز به در اختيار داشتن اطلاعات مناسب، صحيح و به هنگام به منظور تصميم‌گيري بهينه و كارآمد واحدهای مختلف زيرمجموعه وزارت نيرو را ناگزير به استفاده از سيستم‌هاي مكانيزه به منظور ايجاد يك تفكر سيستمي، جامع و بهينه در جهت اجراي فعاليت ها و ماموريت هاي خود مي‌نمايد . از آنجايي که قسمت عمده اي از تصميمات اخذ شده توسط مديران و برنامه ريزان در امور آب، برق، آب و فاضلاب و انرژي كشور به نوعي به مكان و موقعيت خاصي مربوط و منتسب مي‌باشند. لذا وجود اطلاعات مكاني و توصيفي دقيق، صحيح و بهنگام از وضعيت آب، برق، آب و فاضلاب و انرژي كشور در پايگاه داده‌های جامع مكان‌مرجع به همراه تجزيه و تحليل هاي مرتبط، از مهم ترين ابزارهاي تصميم‌گيري، برنامه‌ريزي و مديريت بهينه در وزارت نيرو مي‌باشد. بديهي است به منظور دست يابي به اهداف فوق، اين وزارتخانه ناگزير به استفاده از فناوري اطلاعات مكاني در جهت مديريت‌ بهينه منابع و امكانات خود مي‌باشد.

كاربردهاي فناوري اطلاعات مكاني در صنعت آب و برق

صنعت آب:

-مديريت سيستم ها و منابع آب

-مديريت حوضه هاي آبريز

-تخصيص منابع آبي، برنامه ريزي و مدلسازي توزيع آب

-مدلسازي هيدرولوژيكي و هيدروليك

-طراحي بهينه شبكه هاي توزيع آب و تعيين مسير بهينه خطوط انتقال آب

-مديريت آب هاي زيرزميني و جلوگيري از آلودگي آن ها

-مديريت و هدايت سيلاب ها

-تعيين مكان بهينه جهت احداث سد

-محاسبه حجم و سطح درياچه

-مديريت بهره برداري و نگهداري شبكه هاي آبياري و زهكشي

آب و فاضلاب:

-مديريت شبكه هاي فاضلاب

-تحليل شبكه هاي آب و فاضلاب

-مديريت سيستمهاي حوادث و اتفاقات شبكه هاي توزيع آب شهري

-طراحي شبكه هاي جمع آوري فاضلاب شهري

صنعت برق:

-تعيين مكان بهينه جهت احداث نيروگاه ها

-مسيريابي خطوط انتقال نيرو

-سازمان دهي و نگهداري نقشه هاي شبكه هاي انتقال

-فراهم نمودن امكانات جهت طراحي شبكه انتقال

-ايجاد پايگاههاي اطلاعاتي (توصيفي و فضايي) شبكه انتقال

-تحليل و مسيريابي حوادث در شبكه انتقال و...

*سيستم اطلاعات جغرافيايي: كامپيوتر مبنا مي باشد كه به عنوان يك مجموعه متشكل از سخت افزار، نرم افزار، اطلاعات جغرافيايي، نيروي انساني و مدل هاي پردازش داده، به منظور توليد، ذخيره سازي، نمايش، بازاريابي، پردازش، بهنگام رساني  و... اطلاعات جغرافيايي مربوط به عوارض و پديده هاي مختلف، مورد استفاده قرارمي گيرد.

*سنجش از دور: دانش و فن جمع‌آوری اطلاعات از عوارض سطح زمین، بدون تماس فیزیکی با آن ها ‌است. سنجش از دور شامل اندازه‌گیری و ثبت انرژی بازتابی از سطح زمین و جو پیرامون آن از یک نقطه مناسب بالاتر از سطح زمین است. پرتوهای بازتابی که از نوع امواج الکترومغناطیس هستند، می‌توانند دارای منابع گوناگونی همانند پرتوهای خورشیدی، پرتوهای حرارتی اجسام یا حتی پرتوهای مصنوعی باشند. پرتوهای بازتابیده شده از اجسام زمینی توسط سنجنده‌های ویژه‌ای به صورت قابل نمایش و پردازش ثبت و ذخیره می‌شوند.